Değerli okurlarım;

Son on yılda küresel üretim haritası sessiz ama köklü bir dönüşüm geçiriyor.

Çin’in maliyet avantajını kısmen yitirmesi, Avrupa’nın yüksek enerji ve işçilik maliyetleriyle rekabet gücünü zayıflatması, çok uluslu şirketleri yeni üretim üsleri aramaya zorladı.

Bu arayışın en dikkat çeken duraklarından biri ise Mısır oldu.

Bu tabloyu yalnızca raporlar, istatistikler ya da yabancı analizlerle okumuyorum.

Yaklaşık 17 yıl önce Bursa’dan Mısır’a giden Bursalı bir sanayici arkadaşımın hikâyesi, bugün yaşanan dönüşümü en yalın hâliyle anlatıyor.

O günlerde “neden Mısır?” diye soran çoktu.

Bugün ise aynı soruyu tersinden soruyoruz “Biz neden kaçırdık?”

Sessiz Bir Başarı Hikâyesi

Bursalı dostum, tekstil sektöründe üretim yapan bir sanayiciydi.

Türkiye’de edindiği üretim kültürünü, Mısır’da doğru maliyet, doğru ölçek ve doğru pazarla buluşturdu.

Bugün 1000’e yakın çalışanı ile Mısır’da üretim yapıyor; başta Türkiye olmak üzere, Avrupa ve dünyanın sayılı markalarına yüksek standartlarda üretim gerçekleştiriyor.

Ne sihir var bu hikâyede, ne de olağanüstü bir teşvik mucizesi.

Sadece şunlar var; öngörülebilir maliyetler, hızlı işleyen bürokrasi, erişilebilir enerji ve sanayiciyi rakip değil, paydaş gören bir devlet aklı.

İşte Mısır’ı cazip kılan büyük resim tam da burada başlıyor.

Mısır Neden Tercih Ediliyor?

Mısır, coğrafi ve ekonomik avantajlarını aynı potada eriterek küresel sermaye için güçlü bir üretim merkezi hâline geldi.

1.Stratejik Coğrafya

Avrupa, Afrika ve Orta Doğu’nun kesişim noktasında. Süveyş Kanalı sayesinde dünya ticaretinin kalbinde. Avrupa pazarına birkaç gün içinde erişim, Çin’e kıyasla ciddi lojistik avantaj sağlıyor.

2. Düşük İşçilik Maliyetleri

Asgari ücret ve toplam işgücü maliyetleri, Türkiye ve Doğu Avrupa’ya göre oldukça düşük. Emek yoğun sektörler için bu fark, kârlılıkla hayatta kalmak arasındaki çizgiyi belirliyor.

3. Genç ve Kalabalık Nüfus

100 milyonu aşan nüfusun büyük bölümü genç. Sanayiye yönlendirilebilir, öğrenmeye açık ve sürdürülebilir bir işgücü havuzu var.

4. Serbest Ticaret Anlaşmaları

AB, Afrika ülkeleri, Körfez ve ABD ile geniş ticaret ağları mevcut. QIZ bölgeleri sayesinde ABD’ye gümrüksüz ihracat yapılabiliyor.

5. Devlet Destekli Sanayileşme

Arazi tahsisi, vergi muafiyetleri, enerji sübvansiyonları ve hızlı izin süreçleri… Devlet, sanayicinin önünde değil; yanında duruyor.

Hangi Sektörler Mısır’ı Tercih Ediyor?

Bu yükseliş tesadüf değil; sektör bazlı bir yönelim söz konusu

Tekstil ve Hazır Giyim

Çin’e alternatif en güçlü merkezlerden biri.

Otomotiv Yan Sanayi

Kablolama, plastik ve orta teknoloji parçalar.

Beyaz Eşya ve Elektrikli Ürünler

Montaj ve yarı mamul üretimi.

Kimya ve Plastik

Petrokimya altyapısıyla hızla büyüyor.

Gıda ve Tarım Sanayi

Afrika pazarına açılan doğal bir üs.

Bursalı sanayici dostumun tekstilde yakaladığı başarı, bu genel tablonun birebir yansıması.

Türkiye Açısından Risk mi, Fırsat mı?

Mısır’ın yükselişi Türkiye için sadece bir rakip değil, yüksek sesli bir uyarıdır.

Bugün birçok Türk sanayicisi üretimin bir bölümünü Mısır’a kaydırıyorsa; bunun nedeni vizyonsuzluk değil, zorunluluktur.

Artan enerji maliyetleri

Yüksek işçilik ve SGK yükleri

Finansmana erişimde zorluk

Öngörülebilirlik sorunu

Yavaş ve karmaşık bürokrasi

Buna rağmen Türkiye’nin hâlâ çok güçlü avantajları var

Nitelikli işgücü

Gelişmiş yan sanayi

Köklü üretim kültürü

Esnek üretim kabiliyeti

Tasarım ve marka gücü

Sorun, bu avantajların maliyet baskısı altında etkisizleşmesidir.

Türkiye Ne Yapmalı?

Mısır modeli birebir kopyalanamaz; ama aklı ve öncelikleri örnek alınabilir. Sektörel üretim üsleri kurulmalı İhracatçıya kalıcı enerji ve SGK teşvikleri sağlanmalı

Tek durak ofis sistemi kâğıtta değil, sahada işlemeli

Düşük maliyet yarışından çıkılıp, yüksek katma değere odaklanılmalı

Sonuç Üretim Kaçmıyor, Şekil Değiştiriyor

Üretim dünyadan kaçmıyor; yer değiştiriyor, yeniden konumlanıyor. Mısır bu dönüşümün kazananlarından biri oldu.

Türkiye ise hâlâ oyunun içinde; ama kuralları yeniden yazmak zorunda. Aksi hâlde üretim yapan değil, üretileni tüketen bir ülke olma riski kapıda.

17 yıl önce Bursa’dan Mısır’a giden bir sanayicinin bugün yazdığı başarı hikâyesi, aslında bize şunu söylüyor

Bugün Mısır’a bakarken, yarının Türkiye’sini tartışıyoruz.