Son yıllarda ticari hayatta IBAN kullanımı neredeyse nakit paranın yerini aldı.

EFT, havale, FAST derken para transferleri saniyeler içinde gerçekleşiyor. Ancak hız ve kolaylık, beraberinde ciddi vergisel riskleri de getiriyor. Özellikle vergi mükellefleri açısından IBAN kullanımı, artık sadece bir banka işlemi değil; doğrudan vergi incelemesi konusu.

Gelir İdaresi Başkanlığı’nın dijital denetim kapasitesi arttıkça, banka hareketleri de daha yakından izleniyor. Eskiden “hesabıma gelen küçük bir para” olarak görülen transferler, bugün gelir kabul edilerek vergi ve ceza doğurabiliyor.

Her Gelen Para Masum Değildir

En sık yapılan hata şudur:

“Bu benim şahsi hesabım, ticari değil.”

Vergi mevzuatında bu ayrım çoğu zaman kağıt üzerinde kalır. Bir vergi mükellefinin hesabına düzenli veya yüksek tutarlı para girişleri varsa, bunun kaynağı ispat edilmek zorundadır.

Aksi halde bu tutarlar

✔️Kayıt dışı hasılat

✔️Faturasız satış

✔️Beyan dışı gelir olarak değerlendirilir.

Özellikle şahsi IBAN’ların ticari tahsilatlarda kullanılması, günümüzde en riskli uygulamaların başında geliyor.

Açıklama Yoksa Şüphe Vardır

Banka transferlerinde “açıklama” bölümü artık önemsiz bir detay değil, adeta ilk savunma hattı.

Açıklamasız veya belirsiz ifadelerle yapılan tahsilatlar, inceleme elemanının önüne düştüğünde mükellefin işini zorlaştırıyor.

“Borç”, “emanet”, “ödeme” gibi genel ifadeler, çoğu zaman yeterli kabul edilmiyor.

Açıklamanın işlemle uyumlu, net ve belgeyle desteklenebilir olması gerekiyor.

Başkasının IBAN’ı, Başkasının Sorunu Değil

Son dönemde sık karşılaşılan bir diğer risk de başkasının IBAN’ının kullanılması.

Eş, dost, çalışan ya da akraba hesabına gelen paralar, sanılanın aksine sizi korumaz.

Aksine, hem paranın yattığı kişi hem de gerçek faaliyet sahibi açısından çifte risk doğurur.

Unutulmamalıdır ki, vergi idaresi paranın kimin hesabına girdiğinden çok, ekonomik faaliyetin kime ait olduğuna bakar.

Kira, Borç, Emanet… Hepsi Belgelendirilmeli

“Bu kira geliri değil”, “Bu borç geri ödemesi”, “Bu emanetti” Bu cümleler, ancak yazılı belgeyle desteklenirse anlam kazanır. Sözleşme, dekont, senet veya yazılı mutabakat yoksa, banka hareketi doğrudan gelir sayılabilir.

Çözüm Basit Ama Disiplin Gerektiriyor

Vergi mükellefleri için çözüm aslında karmaşık değil

Ticari tahsilatlar yalnızca işletmeye ait IBAN’dan yapılmalı

Şahsi ve ticari hesaplar kesinlikle ayrılmalı

Her transferin açıklaması net olmalı

Fatura, sözleşme ve banka kaydı birbirini desteklemeli

Bugün “küçük bir ihmal” gibi görünen bir IBAN işlemi, yarın yüksek vergi, gecikme faizi ve usulsüzlük cezası olarak karşınıza çıkabilir.

IBAN artık sadece bir numara değil, mali kimliğinizin bir parçası. Dijitalleşen vergi denetimleri çağında, banka hesabınız sizin aynanızdır. O aynada görünen her hareketin, hukuki ve vergisel bir karşılığı vardır.

Vergide sürpriz yaşamamak için, IBAN’ı değil kuralları esas almak gerekir.